นิโครธมิคชาดก: ‘พญากวางนิโครธสละชีพ’ มหาเมตตาบารมีแทนแม่กวางมีครรภ์ สู่การพระราชทานอภัยทานแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง

Date:

Share post:

🦌👑
มหาทานบารมีแห่งชีวิต • ชาดก 500 ชาติ

“พญากวางนิโครธสละชีพ: มหาเมตตาบารมีแทนแม่กวางมีครรภ์ สู่การพระราชทานอภัยทานแก่สรรพสัตว์ทั้งปวง”

จะมีผู้นำสักกี่คนในโลกที่ยอม ‘ก้มศีรษะลงพาดบนเขียงประหาร’ สละชีวิตอันมีค่าของตนเองเพื่อปกป้องลมหายใจของแม่กวางท้องแก่และลูกน้อยที่ยังไม่ลืมตาดูโลก? ใน ‘นิโครธมิคชาดก’ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงแบบอย่างของ ‘มหาผู้นำผู้เปี่ยมด้วยมหาเมตตา’ ที่ความเสียสละของท่านไม่เพียงแต่ช่วยชีวิตแม่กวาง แต่ยังสั่นสะเทือนพระทัยของกษัตริย์นักล่า จนทรงละทิ้งธนูและประกาศ ‘อภัยทานแก่สัตว์ทุกชนิดในแผ่นดิน’!

📜 ข้อมูลอ้างอิงตามคัมภีร์พระไตรปิฎกและอรรถกถา:

  • พระไตรปิฎกสยามรัฐ: สุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ภาค ๑ เอกนิบาตชาดก สีลวรรค เรื่องที่ ๑๒ (พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๗ ข้อที่ ๑๒ หน้า ๔)
  • อรรถกถาชาดก: อรรถกถาขุททกนิกาย เอกนิบาตชาดก วรรณนานิโครธมิคชาดก (คัมภีร์ปรมัตถทีปนี / อรรถกถาเล่มที่ ๕๕ หน้า ๒๑๑–๒๓๓)

๑. ปรารภเหตุ: พระนางกุมารกัสสปมาตาเถรี กับความบริสุทธิ์ที่ต้องพิสูจน์

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงชาดกเรื่องนี้ ขณะประทับอยู่ ณ พระเชตวันมหาวิหาร เมืองสาวัตถี ทรงปรารภ ‘พระนางกุมารกัสสปมาตาเถรี’ (พระมารดาของพระกุมารกัสสปะ) เดิมทีนางเป็นกุลธิดาเศรษฐีในกรุงราชคฤห์ มีความปรารถนาจะออกบวชตั้งแต่ยังเป็นสาว แต่บิดามารดาไม่อนุญาตและจัดให้แต่งงานมีเรือน

ต่อมาเมื่อนางตั้งครรภ์โดยที่ตนเองยังไม่รู้ตัว สามีจึงอนุญาตให้นางออกบวชเป็นภิกษุณีในสำนักของพระเทวทัต ครั้นเมื่อเวลาล่วงเลยไป ครรภ์ของนางเริ่มโตขึ้น พระเทวทัตผู้มีจิตใจคับแคบ เกรงว่าจะเสื่อมเสียชื่อเสียงของสำนัก จึงรีบตัดสินขับไล่นางออกจากหมู่นักบวชทันทีโดยไม่ไต่สวนข้อเท็จจริง

นางภิกษุณีร่ำไห้ด้วยความบริสุทธิ์ใจ จึงเดินทางมาขอพึ่งพระบารมีขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ณ พระเชตวันมหาวิหาร พระพุทธองค์ทรงทราบด้วยสัพพัญญุตญาณว่านางตั้งครรภ์ตั้งแต่ยังเป็นคฤหัสถ์ และมีความบริสุทธิ์ในศีลอย่างสิ้นเชิง แต่เพื่อดับข้อครหาของชาวโลก พระองค์จึงทรงมอบหมายให้ พระอุบาลีเถระ (เอตทัคคะด้านพระวินัย) ร่วมกับ นางวิสาขามหาอุบาสิกา, อนาถบิณฑิกเศรษฐี และ พระเจ้าปเสนทิโกศล ทำการตรวจพิสูจน์วันเวลาที่ตั้งครรภ์ จนสรุปความจริงได้ว่านางตั้งครรภ์ก่อนบวชจริง นางจึงได้รับการประกาศความบริสุทธิ์ท่ามกลางสงฆ์และราชสำนัก

ต่อมานางได้คลอดบุตรชายออกมา พระเจ้าปเสนทิโกศลทรงรับไปอุปการะเลี้ยงดูดั่งพระโอรส ขนานนามว่า ‘กุมารกัสสปะ’ เมื่อเติบโตขึ้นได้ออกบวชและบรรลุพระอรหันต์ เป็นเอตทัคคะในด้านผู้แสดงธรรมได้อย่างวิจิตร ส่วนพระมารดาก็ได้บรรลุพระอรหันต์เช่นเดียวกัน ภิกษุทั้งหลายสรรเสริญพระมหากรุณาธิคุณของพระบรมศาสดา พระพุทธองค์จึงตรัสว่า: “ดูกรภิกษุทั้งหลาย ตถาคตมิได้เพิ่งเป็นที่พึ่งให้แก่นางและบุตรในชาตินี้เท่านั้น แม้ในอดีตชาติ ตถาคตก็เคยสละชีวิตเพื่อปกป้องนางและลูกในครรภ์มาแล้วเช่นกัน” แล้วจึงทรงนำอดีตนิทานมาตรัสแสดงดังนี้

๒. สองพญากวางแห่งป่าพาราณสี: นิโครธะ และ สาขะ

ในอดีตกาล ครั้งพระเจ้าพรหมทัตครองกรุงพาราณสี พระโพธิสัตว์ได้ถือกำเนิดเป็น ‘พญากวางนิโครธ’ มีสรีระงดงามสมส่วน ขนละเอียดสีทองผุดผ่อง นัยน์ตาดุจแก้วมณี เขาทั้งสองข้างมีกิ่งก้านวิจิตรดั่งพวงเงิน นำฝูงกวางบริวาร ๕๐๐ ตัว และในละแวกเดียวกัน มีกวางอีกฝูงหนึ่งนำโดย ‘พญากวางสาขะ’ ซึ่งมีขนสีทองและมีบริวาร ๕๐๐ ตัวเช่นเดียวกัน

พระเจ้าพรหมทัตในยุคนั้นโปรดปรานการเสวยเนื้อกวางและการล่าสัตว์เป็นชีวิตจิตใจ พระองค์ทรงเกณฑ์ชาวเมืองออกไปล้อมป่าล่าสัตว์ทุกวัน จนการงานทำมาหากินของประชาชนเสียหาย ชาวบ้านจึงร่วมมือกันสร้าง ‘อุทยานหลวงขนาดใหญ่’ ปลูกหญ้า ขุดสระน้ำ แล้วช่วยกันต้อนฝูงกวางทั้งสองฝูง (รวม ๑,๐๐๐ ตัว) เข้าไปไว้ในอุทยาน เพื่อให้พระราชาทรงล่าเนื้อได้ตามพระทัยโดยไม่ต้องรบกวนราษฎร

เมื่อพระราชาเสด็จมาทอดพระเนตร ทรงเห็นพญากวางทั้งสองมีรูปร่างงดงามดั่งทองคำ จึงทรงพระราชทาน ‘อภัยทานเฉพาะพญากวางทั้งสองตัว’ ว่าจะไม่ยิงเป็นอันขาด จากนั้นพระองค์ก็เสด็จมายิงกวางวันละตัวสองตัว กวางตัวอื่นที่ถูกลูกศรบาดเจ็บวิ่งเตลิดชนต้นไม้ล้มตายเป็นจำนวนมาก

พญากวางนิโครธเห็นความทุกข์ทรมานของบริวาร จึงเข้าไปปรึกษากับพญากวางสาขะ ตกลงกันว่า: “ต่อไปนี้ เพื่อไม่ให้ฝูงกวางต้องตื่นตระหนกและบาดเจ็บโดยใช่เหตุ ขอให้พวกเราจับสลากส่งกวางไปให้พ่อครัววันละ ๑ ตัว สลับกันวันละฝูง กวางตัวที่ถึงวาระจะได้ไปนอนพาดคอบนเขียงประหารแต่โดยดี” ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน และทุกอย่างดำเนินไปด้วยความสงบเรียบร้อย

นิโครธมิคชาดก พญากวางนิโครธสละชีพ พระราชาพระราชทานอภัยทาน นิทานชาดก 500 ชาติ Volunteers Delight
ฉากแห่งมหาทานบารมี: พระราชาทรงหลั่งน้ำตา ละทิ้งธนู และประกาศพระราชทานอภัยทานแก่สรรพสัตว์ทั่วแผ่นดิน

๓. น้ำตาแม่กวางท้องแก่ กับความแล้งน้ำใจของพญากวางสาขะ

วันหนึ่ง สลากแห่งความตายตกแก่ ‘นางกวางมีครรภ์แก่ตัวหนึ่ง’ ในฝูงของพญากวางสาขะ นางกวางรักลูกในท้องยิ่งกว่าชีวิต ไม่อยากให้ลูกน้อยต้องตายไปพร้อมกับตน จึงเข้าไปกราบอ้อนวอนพญากวางสาขะว่า:

“ข้าแต่ท่านพญากวาง ขอท่านได้โปรดเลื่อนวาระของข้าพเจ้าไปก่อนเถิด เมื่อข้าพเจ้าคลอดลูกน้อยแล้ว พวกเราสองแม่ลูกจะกลับมารับวาระแห่งความตายนี้ ขอท่านจงส่งกวางตัวอื่นไปแทนในวันนี้ก่อนเถิด”

แต่พญากวางสาขะผู้มีใจคับแคบและเห็นแก่ตัว กลับตวาดขับไล่อย่างไร้เยื่อใยว่า “ใครจะยอมตายแทนเจ้า! สลากตกแก่เจ้า เจ้าก็ต้องไปตายตามวาระ เจ้าจงรีบไปเสีย อย่ามาอ้อนวอนให้เสียเวลา!”

นางกวางหมดที่พึ่ง ร่ำไห้จนน้ำตานองหน้า จึงตัดสินใจเดินข้ามฝูงไปกราบแทบเท้าของ ‘พญากวางนิโครธ’ เล่าความทุกข์ระทมให้ฟัง พญากวางนิโครธสดับแล้ว เกิดความสลดใจและมีมหาเมตตาเปี่ยมล้น จึงตรัสปลอบประโลมนางด้วยน้ำเสียงอ่อนโยนว่า:

“แม่กวางเอ๋ย… เจ้าจงสบายใจเถิด เจ้าจงกลับไปพักผ่อนและดูแลลูกในครรภ์ให้ปลอดภัยเถิด เราจะไม่ยอมให้กวางตัวใดในฝูงต้องไปตายแทนเจ้า และเราจะรับภาระแห่งความตายนี้ไว้เอง!”

๔. มหาบุรุษพาดคอบนเขียงประหาร: เมตตาธรรมที่สั่นสะเทือนพระทัยพระราชา

เช้าวันนั้น พญากวางนิโครธมิได้บอกกล่าวแก่บริวารตัวใด แต่เดินออกจากฝูงเพียงลำพัง มุ่งหน้าไปยังโรงครัวหลวงในพระราชวัง เมื่อไปถึง ทรงคุกเข่าลงอย่างสงบ วางคออันงดงามพาดลงบน ‘เขียงประหาร’ ของพ่อครัวหลวงเพื่อรอรับคมดาบ!

นายครัวเห็นดังนั้นก็ตกตะลึงจนมือไม้อ่อน เพราะจำได้ว่าพญากวางทองตัวนี้คือสัตว์ที่พระราชาพระราชทานอภัยทานไว้ เหตุใดจึงมายืนพาดคอบนเขียงประหารเอง? นายครัวจึงไม่กล้าลงมือ รีบวิ่งไปกราบทูลพระเจ้าพรหมทัตทันที

พระราชาทรงตกพระทัย เสด็จมายังโรงครัวด้วยพระองค์เอง ทรงทอดพระเนตรเห็นพญากวางนิโครธผู้สง่างามนอนพาดคออยู่ จึงตรัสถามด้วยความฉงนว่า “ดูกรพญากวาง เราได้ให้พรเว้นชีวิตแก่เจ้าแล้วมิใช่หรือ? เหตุใดเจ้าจึงมานอนพาดคอบนเขียงประหารนี้เล่า?”

พญากวางนิโครธกราบทูลด้วยความสงบว่า:

“ขอเดชะมหาราช วันนี้ถึงวาระของแม่กวางท้องแก่ตัวหนึ่ง นางร้องไห้มาขอความช่วยเหลือ ข้าพระองค์ไม่อาจผลักภาระความตายนี้ไปให้กวางตัวอื่นรับเคราะห์แทนได้ และไม่อาจทอดทิ้งให้แม่ลูกสองชีวิตต้องถูกประหาร ข้าพระองค์จึงขอยอมสละชีวิตของตนเอง เพื่อแลกกับลมหายใจของแม่กวางและลูกน้อยในครรภ์พระพุทธเจ้าข้า”

พระคาถาบาลีประจำชาดก (ขุ.ชา. เอกนิบาต ข้อ ๑๒)

นิโครธเมว เสเวยฺย น สาขมุปสํวเส
นิโครธสฺมึ มตํ เสยฺโย ยญฺเจ สาขสฺมึ ชีวิตนฺติฯ

คำแปล: “นรชนพึงคบหาแต่ท่านนิโครธเท่านั้น ไม่พึงเข้าไปคบหาสาขะเลย การยอมตายในสำนักของท่านนิโครธ ยังประเสริฐกว่าการมีชีวิตอยู่อย่างไร้เกียรติในสำนักของสาขะ จะประเสริฐอะไร”

๕. อานุภาพอภัยทานสากล: จากกวางหนึ่งตัว สู่ชีวิตสรรพสัตว์ทั้งแผ่นดิน

พระเจ้าพรหมทัตได้ฟังพระดำรัสอันเปี่ยมด้วยมหาทานบารมี ทรงขนลุกชูชัน น้ำพระเนตรหลั่งไหลด้วยความซาบซึ้ง ทรงทิ้งคันธนูและศรลงกับพื้น ยกพระหัตถ์ขึ้นประณมกราบพญากวาง แล้วตรัสด้วยพระสุรเสียงสั่นเครือว่า:

“ดูกรพญากวางผู้เป็นมหาบุรุษ! แม้ในหมู่มนุษย์ทั้งหลาย เรายังไม่เคยพบผู้ใดที่เปี่ยมด้วยความเมตตา กรุณา และเสียสละเพื่อผู้อื่นได้ยิ่งใหญ่เท่าท่านเลย… เราเลื่อมใสในตัวท่านยิ่งนัก เราขอให้ชีวิตแก่ท่าน และให้ชีวิตแก่แม่กวางรวมทั้งลูกน้อยในครรภ์ด้วย!”

พญากวางนิโครธมิได้หยุดเพียงแค่นั้น แต่ได้ทูลถามต่อเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น:

  • “ขอเดชะ ข้าพระองค์ แม่กวาง และลูกกวาง รอดตายแล้ว แต่กวางตัวอื่นๆ เล่า จะเป็นเช่นไร?” พระราชาตอบ: “เราให้อภัยทานแก่กวางทั้งหมดในอุทยาน!”
  • “กวางในอุทยานรอดแล้ว แต่กวางนอกอุทยานเล่า?” พระราชาตอบ: “เราให้อภัยทานแก่กวางทุกตัวในแผ่นดิน!”
  • “กวางรอดแล้ว แต่สัตว์สี่เท้าทั้งปวงเล่า?” พระราชาตอบ: “เราให้อภัยทานแก่สัตว์สี่เท้าทั้งหมด!”
  • “สัตว์สี่เท้ารอดแล้ว แต่นกและสัตว์ปีกทั้งหลายเล่า?” พระราชาตอบ: “เราให้อภัยทานแก่นกทั้งปวงบนท้องฟ้า!”
  • “สัตว์ปีกรอดแล้ว แต่หมู่ปลาและสัตว์ในน้ำทั้งสิ้นเล่า?” พระราชาตอบ: “เราให้อภัยทานแก่ปลาและสัตว์น้ำทั้งหมดในสระและแม่น้ำทั่วราชอาณาจักร!”

ด้วยมหาเมตตาจิตของพญากวางนิโครธเพียงตัวเดียว ได้เปลี่ยนพระทัยของกษัตริย์ผู้โหดร้าย กลายเป็นการ ‘พระราชทานมหาอภัยทานแก่สรรพสัตว์ทั้งปวงทั่วทั้งแผ่นดิน’ จากนั้นพญากวางนิโครธจึงได้แสดงธรรมถวายพระราชา ให้พระองค์ทรงตั้งมั่นใน ศีล ๕ และ ทศพิธราชธรรม ปกครองไพร่ฟ้าด้วยความร่มเย็นตราบจนสิ้นพระชนมายุ

๖. ถอดรหัสพุทธปัญญา ๕ ประการ: บทเรียนผู้นำและการปกป้องชีวิต

👑 ๑. ผู้นำที่แท้จริงคือผู้รับผิดชอบและเสียสละ (Servant Leadership)

พญากวางสาขะเป็นผู้นำที่ใช้อำนาจตามกฎเกณฑ์แต่ไร้หัวใจ ส่วนพญากวางนิโครธเป็นผู้นำที่ ‘เอาคอพาดเขียงแทนลูกน้อง’ ผู้นำที่บริวารพร้อมจะมอบใจและเคารพรัก คือผู้นำที่พร้อมจะปกป้องและเสียสละประโยชน์ตนเพื่อส่วนรวม

🛡️ ๒. อภัยทานคือทานอันสูงสุด (The Supreme Gift of Safety)

การให้ทรัพย์สินเงินทองยังไม่เท่าการให้ ‘ชีวิตและความปลอดภัย (อภัยทาน)’ การหยุดเข่นฆ่าและการคุ้มครองชีวิตผู้อื่น นำมาซึ่งความสงบสุขและความปลอดภัยข้ามภพข้ามชาติ

🤝 ๓. ปรัชญาการเลือกคบคน (Choosing the Right Mentor)

พระคาถาสอนว่า “ยอมตายกับคนดี มีคุณค่ากว่ามีชีวิตอยู่กับคนพาล” การเลือกหัวหน้า ครูบาอาจารย์ หรือกัลยาณมิตรที่มีเมตตาธรรม จะช่วยคุ้มครองชีวิตเราให้ปลอดภัยทั้งทางโลกและทางธรรม

👶 ๔. ความศักดิ์สิทธิ์ของความเป็นแม่และชีวิตบริสุทธิ์ (Sanctity of Motherhood)

หัวใจของแม่ที่พร้อมจะทำทุกอย่างเพื่อปกป้องลูกน้อย คือพลังความรักที่บริสุทธิ์ที่สุด สังคมที่เจริญแล้วย่อมต้องมีมาตรการคุ้มครองแม่และเด็ก รวมทั้งผู้เปราะบางในสังคมอย่างทั่วถึง

🌊 ๕. คิดเผื่อผู้อื่นเสมอ (Expanding Compassion)

เมื่อตนเองรอดตาย พญากวางนิโครธไม่ได้พอใจเพียงแค่นั้น แต่ได้ทูลขอความปลอดภัยเผื่อแผ่ไปถึงเพื่อนกวาง สัตว์บก สัตว์ปีก และสัตว์น้ำทั้งมวล นี่คือจิตใจของพระโพธิสัตว์ที่ไม่เคยหยุดอยู่แค่ความสุขส่วนตัว

๗. การประชุมชาดก (สัจธรรมการเวียนว่ายตายเกิด)

เมื่อสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงแสดงพระธรรมเทศนานี้จบลง ทรงประชุมชาดกเปิดเผยตัวละครในอดีตชาติดังนี้:

  • พญากวางสาขะ (ผู้นำผู้เห็นแก่ตัว): ในครั้งนั้น ได้มาเกิดเป็น พระเทวทัต
  • นางกวางแม่ลูกอ่อน: ในครั้งนั้น ได้มาเกิดเป็น พระนางกุมารกัสสปมาตาเถรี
  • ลูกกวางน้อยในครรภ์: ในครั้งนั้น ได้มาเกิดเป็น พระกุมารกัสสปเถระ (พระอรหันต์เอตทัคคะผู้แสดงธรรมได้อย่างวิจิตร)
  • พระเจ้าพรหมทัต (ผู้กลับใจมอบอภัยทาน): ในครั้งนั้น ได้มาเกิดเป็น พระอานนทเถระ
  • พญากวางนิโครธ (มหาผู้นำผู้ยอมสละชีวิตแทนบริวาร): ในครั้งนั้น ได้มาเกิดเป็น องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

🌿 ข้อคิดสะกิดใจจาก Volunteer’s Delight:

ความยิ่งใหญ่ที่แท้จริงของชีวิต ไม่ได้วัดที่อำนาจบาตรใหญ่หรือการมีชัยชนะเหนือผู้อื่น แต่วัดที่ ‘ความพร้อมที่จะปกป้องและเสียสละเพื่อผู้อื่น’ เมื่อใดที่เรากล้าก้าวออกมาทำความดีด้วยหัวใจแห่งความเมตตาอันบริสุทธิ์ พลังแห่งความดีนั้นย่อมสามารถละลายความดุร้ายในใจของผู้คน และสร้างสันติสุขอันไพศาลให้แก่โลกได้ ดั่งมหาอภัยทานของพญากวางนิโครธ

spot_imgspot_img

Related articles

ตัณฑุลนาฬิชาดก: ‘ม้า ๕๐๐ ตัวแลกข้าวสารทะนานเดียว’ อุทาหรณ์ผู้นำตั้งคนโง่เป็นผู้ประเมินราคา และปัญญาปราบความอยุติธรรม

เจาะลึก ‘ตัณฑุลนาฬิชาดก’ ชาดกเรื่องที่ ๕ ในพระไตรปิฎก เมื่อพระเจ้าพาราณสีทรงปลดผู้ประเมินราคาทรงปัญญา แล้วตั้งคนโง่เขลาเห็นแก่ได้มาตีราคาม้าอาชาไนย ๕๐๐ ตัวแลกกับข้าวสารเพียงทะนานเดียว

เทวธรรมชาดก: ‘หิริ-โอตตัปปะ’ ธรรมคุ้มครองโลก อานุภาพสัจจะและเมตตาบารมีที่เปลี่ยนอสูรในสระบัวเป็นกัลยาณมิตร

เจาะลึก ‘เทวธรรมชาดก’ ชาดกเรื่องที่ ๖ ในพระไตรปิฎก ธรรมะของเทวดาที่เดิมพันด้วยชีวิตในสระน้ำแห่งป่าหิมพานต์ มหิสสาสกุมารแสดง ‘หิริ-โอตตัปปะ’ ปราบผีเสื้อน้ำ พร้อมบทเรียนสัจจะบารมี การเสียสละช่วยน้องต่างมารดาเพื่อพิทักษ์ความบริสุทธิ์ใจ และพลังแห่งเมตตาธรรมที่เปลี่ยนศัตรูร้ายให้กลายมาเป็นมิตรร่วมสร้างบารมี

จุลลกเศรษฐีชาดก: ‘หนูตายตัวเดียวสร้างมหาเศรษฐี’ ถอดรหัสพุทธปัญญา Startup พลิกชีวิตจากศูนย์ด้วยปัญญาและความกตัญญู

เจาะลึก ‘จุลลกเศรษฐีชาดก’ ชาดกเรื่องที่ ๔ ในพระไตรปิฎก เรื่องราวของชายหนุ่มยากจนผู้เริ่มต้นชีวิตจาก ‘ซากหนูตายเพียงตัวเดียว’ พลิกชะตาชีวิตสู่การเป็นมหาเศรษฐีมีทรัพย์ ๒ แสนกหาปณะ ด้วยสติปัญญา ความขยัน ไม่หมิ่นเงินน้อย และความกตัญญูกตเวทิตา ถอดรหัสพุทธปัญญา Lean Startup เมื่อ ๒,๕๐๐ กว่าปีก่อนที่คนรุ่นใหม่ต้องทึ่ง!

มิตตวินทุกชาดก: เห็นกงจักรเป็นดอกบัว อุทาหรณ์คนอกตัญญูและตัณหาที่ไม่รู้จักพอ บทเรียนที่แลกด้วยเลือด

เจาะลึกที่มาสำนวนอมตะ ‘เห็นกงจักรเป็นดอกบัว’ จาก ‘มิตตวินทุกชาดก’ ชาดกเรื่องที่ ๘๒ ในพระไตรปิฎก เรื่องราวของชายหนุ่มผู้ถีบอกแม่หนีลงเรือสำเภา เสวยสุขในวิมาน ๓๒ หลัง แต่ตัณหาไม่เคยอิ่มจนต้องมารับกงจักรกรีดศีรษะในนรก อุทาหรณ์เตือนสติเรื่องความกตัญญูและภาพลวงตาแห่งกิเลส