๑. ความหมายและลักษณะของ “อวชาตบุตร”

บุตรประเภทที่ ๓ ตามหลักอิติวุตตกะ คือ “อวชาตบุตร” (อ่านว่า อะ-วะ-ชาด-ตะ-บุด) หมายถึง บุตรที่มีศีลธรรม ปัญญา และความประพฤติเสื่อมถอย ต่ำกว่าบิดามารดาของตน

แม้นบิดามารดาจะเป็นคนมีศีล มีสัมมาอาชีพ แต่อวชาตบุตรกลับดื้อรั้น ลุ่มหลงในอบายมุข เล่นการพนัน เที่ยวกลางคืน มักมากในน้ำเมา และสร้างความเดือดร้อนให้บิดามารดาต้องน้ำตาตก พระพุทธองค์ทรงยกเรื่องอวชาตบุตรขึ้นแสดงเพื่อเตือนสติให้เยาวชนละเว้นจากความประพฤติชั่ว

๒. บทสรุป: การกลับใจสู่การเป็นลูกที่ดี

พระพุทธศาสนาสอนว่าไม่มีคำว่าสายเกินไปสำหรับการกลับใจ อวชาตบุตรหากตระหนักคิดได้ อโหสิกรรมต่อพ่อแม่ แล้วสมาทานความดี ย่อมสามารถเปลี่ยนตนเองเป็นกุศลบุตรได้ทันที