ในชุดมงคลชีวิต 38 ประการ หลังจากการฝึกความไม่ประมาทแล้ว มงคลข้อที่ 2 คือ การคบสัตบุรุษ (Sappurisānañ ca sevanā / good association) — การคบหาสมาคมกับคนดี ผู้ทรงคุณธรรม เพราะบุคคลรอบข้างมีอิทธิพลต่อความคิด คำพูด และการกระทำของเราอย่างมหาศาล
สัตบุรุษคือใคร
ความหมายของสัตบุรุษ
คำว่า สัตบุรุษ (สับ-บุ-รุด) แปลว่า คนดี ผู้ทรงคุณธรรม หมายถึงบุคคลผู้เพียบพร้อมด้วยคุณความดีทั้งกาย วาจา ใจ มีศีล มีสัจจะ มีปัญญา และดำเนินชีวิตอย่างถูกต้องตามทำนองคลองธรรม เป็นผู้ที่คบแล้วนำสุขมาให้ทั้งในปัจจุบันและภายหน้า
ลักษณะของสัตบุรุษตามหลักพระพุทธศาสนา
พระพุทธเจ้าตรัสถึงลักษณะของสัตบุรุษไว้หลายประการ เช่น เป็นผู้มีศรัทธา มีศีล มีสุตะ (ความรู้) มีจาคะ (ความเสียสละ) มีปัญญา รู้จักเลือกคบคน รู้จักแยกแยะสิ่งที่เป็นประโยชน์และมิใช่ประโยชน์ และมีวาจาสุภาษิต คือพูดดี พูดจริง พูดอ่อนหวาน พูดมีประโยชน์
ทำไมการคบสัตบุรุษจึงเป็นมงคล
Good Association: อิทธิพลของเพื่อนต่อชีวิตเรา
สุภาษิตโบราณกล่าวไว้ว่า “คบคนเช่นใด ย่อมเป็นคนเช่นนั้น” บุคคลที่เราคบหาใกล้ชิดย่อมหล่อหลอมนิสัย ทัศนคติ และพฤติกรรมของเรา ไม่ว่าจะรู้ตัวหรือไม่ก็ตาม การคบคนดี (good association) จึงเปรียบเสมือนการเดินทางร่วมกับผู้ชี้ทางที่ถูกต้อง
ประโยชน์ของการคบสัตบุรุษ
การคบสัตบุรุษทำให้เราได้รับคำแนะนำที่ดี เรียนรู้คุณธรรมผ่านแบบอย่างจริง มีกำลังใจในการทำความดี และหลีกเลี่ยงโอกาสที่จะพลาดพลั้งลงไปในทางผิด นี่คือเหตุผลที่พระพุทธองค์ทรงจัดให้การคบสัตบุรุษเป็นมงคลอันดับต้น ๆ ของชีวิต
วิธีคบสัตบุรุษในชีวิตประจำวัน
1. รู้จักเลือกคบคนดี
สังเกตจากพฤติกรรมจริง ไม่ใช่เพียงคำพูดหรือภาพลักษณ์ คนดีคือคนที่ทำดีสม่ำเสมอ มีความซื่อสัตย์ มีเมตตา และไม่เบียดเบียนผู้อื่น แม้จะไม่เพียบพร้อมก็ย่อมดีกว่าการคบคนพาล
2. เรียนรู้จากแบบอย่างที่ดี
เมื่อได้คบคนดี ให้ศึกษาแบบอย่างจากเขา ทั้งวิธีคิด วิธีพูด วิธีแก้ปัญหา แล้วนำมาปรับใช้ในชีวิตของเรา อย่าอายที่จะถามหรือขอคำแนะนำจากผู้มีประสบการณ์
3. เป็นสัตบุรุษให้แก่ผู้อื่น
การคบสัตบุรุษมิได้หมายถึงการรับอย่างเดียว เราควรพัฒนาตนเองให้เป็นคนดีที่น่าคบด้วยเช่นกัน หมั่นรักษาศีล ฝึกปัญญา มีเมตตา และเป็นกัลยาณมิตรที่ดีแก่คนรอบข้าง
สรุป
การคบสัตบุรุษเป็นมงคลข้อที่ 2 เพราะคนดีเป็นแรงบันดาลใจและแบบอย่างที่ดีที่สุดในการดำเนินชีวิต เริ่มจากเลือกคบคนดี เรียนรู้จากเขา และพัฒนาตนเองให้เป็นคนดีที่น่าคบ แล้วคุณธรรมย่อมเจริญงอกงามในชีวิตเราอย่างแน่นอน
อ่านต่อเรื่อง มงคลชีวิตข้อที่ 1: ความไม่ประมาท คือจุดเริ่มต้นของความสำเร็จ และ มงคลที่ 21 ไม่ประมาทในธรรม เพื่อความเข้าใจที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น อ้างอิงหลักธรรมเพิ่มเติมจาก วิกิพีเดีย: สัตบุรุษ
