ศีลข้อ ๓ กาเมสุมิจฉาจาร องค์แห่งศีลอย่างละเอียด
กาเมสุมิจฉาจาร แปลว่า การประพฤติผิดในกาม คือการล่วงละเมิดบุคคลที่ควรเว้น อันเป็นการผิดประเพณีและผิดศีลธรรมทางเพศ เป็นศีลข้อที่สามของเบญจศีล บทความนี้จะอธิบายอย่างละเอียดทั้งความหมาย องค์ทั้ง 4 ของการล่วงศีล และแนวทางปฏิบัติให้ศีลบริสุทธิ์พร้อมหลักฐานจากพระไตรปิฎก
สีลํ ยาว ชรา สาธุ.
ศีลยังประโยชน์ให้สำเร็จตราบเท่าชราสํ. ส. ๑๕/๕๐
กาเมสุมิจฉาจารคืออะไร
คำว่า “กาเมสุมิจฉาจาร” แยกศัพท์ได้ว่า กาเมสุ (ในกามทั้งหลาย) + มิจฺฉา (ผิด) + จาร (ความประพฤติ) รวมความว่า การประพฤติผิดในกาม ได้แก่การล่วงละเมิดทางเพศต่อบุคคลที่ควรเว้น ไม่ว่าบุคคลนั้นจะสมัครใจหรือไม่ก็ตาม ผู้รักษาศีลข้อนี้ต้องงดเว้นการประพฤติผิดในกามโดยสิ้นเชิง
จุดประสงค์ของศีลข้อนี้คือการรักษาความบริสุทธิ์ของตนเอง การเคารพคู่ครองของผู้อื่น และการธำรงไว้ซึ่งความสงบสุขของครอบครัวและสังคม เพราะการประพฤติผิดในกามเป็นเหตุทำลายชีวิตครอบครัว ทำลายเกียรติยศ และสร้างทุกข์ภัยให้แก่หลายฝ่าย
องค์แห่งกาเมสุมิจฉาจาร
การล่วงศีลข้อกาเมสุมิจฉาจารจะสำเร็จเป็นกรรมบถ ต่อเมื่อประกอบพร้อมด้วยองค์ 4 ประการ ได้แก่
- อคมนียฐาน บุคคลหรือสถานที่ที่ไม่ควรล่วงละเมิด
- เสวนจิตต จิตคิดจะเสพ
- ปโยโค มีความพยายามเพื่อจะเสพ
- มคฺคปฺปเวสน ยังอวัยวะให้ถึงกัน
อธิบายองค์ทั้ง 4 โดยละเอียด
๑. อคมนียฐาน บุคคลหรือสถานที่ที่ไม่ควรล่วงละเมิด
บุคคลที่ควรเว้น คือผู้ที่ไม่ควรประพฤติด้วย ได้แก่ หญิงหรือชายที่ยังมีเจ้าของ คือมีคู่ครอง หรือเป็นสามีภริยาของผู้อื่น รวมทั้งผู้ที่อยู่ในความคุ้มครองของบิดามารดา ผู้ปกครอง ญาติ หรือผู้ที่ยังอยู่ในการดูแลของผู้อื่น และผู้ที่อุปสมบทหรือครองพรหมจรรย์อยู่ ศีลข้อนี้จึงเน้นการไม่ละเมิดบุคคลที่เขาหวงแหนรักษา
๒. เสวนจิตต จิตคิดจะเสพ
ผู้ทำต้องมีเจตนาและจิตคิดที่จะเสพการประพฤตินั้น โดยรู้ว่าบุคคลนั้นเป็นผู้ที่ไม่ควรประพฤติด้วย หากสำคัญผิดว่าบุคคลนั้นคือคู่ครองของตน ย่อมไม่เป็นกาเมสุมิจฉาจารเต็มขั้นเพราะไม่มีเจตนารู้
๓. ปโยโค มีความพยายามเพื่อจะเสพ
ผู้ทำต้องลงมือพยายามเพื่อให้การเสพสำเร็จ เช่น การเข้าหา การยินยอม การร่วมกระทำ หรือการบังคับขืนใจ การเพียงคิดปรารถนาในใจโดยยังไม่ลงมือ ย่อมยังไม่เป็นกาเมสุมิจฉาจารเต็มขั้น แต่ก็เป็นอกุศลจิตแล้ว
๔. มคฺคปฺปเวสน ยังอวัยวะให้ถึงกัน
การเสพต้องสำเร็จลงด้วยการที่อวัยวะถึงกัน ซึ่งเป็นที่สุดของการประพฤติผิดทางเพศ เมื่อประกอบองค์ครบทั้ง 4 แล้วจึงถือว่าศีลขาดเต็มขั้น เป็นการล่วงละเมิดที่สำเร็จเป็นกรรมบถ
โทษและผลของการล่วงศีลข้อกาเมสุมิจฉาจาร
ผู้ที่ประพฤติผิดในกามย่อมได้รับโทษทั้งทางโลกและทางธรรม ในทางโลกย่อมเสียชื่อเสียง ถูกสังคมรังเกียจ ทำลายครอบครัวตนเองและครอบครัวผู้อื่น อาจถูกกฎหมายลงโทษ หรือถูกทำร้ายจากผู้ที่ได้รับความเสียหาย ในทางธรรมย่อมไปสู่อบาย ทุคติ วินิบาต นรก ดังกล่าวไว้ในเวรสูตร
ผู้ใดยังละภัยและเวร ๕ ประการไม่ได้ ผู้นั้นย่อมเป็นผู้ทุศีล
เมื่อกายแตกทำลาย ย่อมเข้าถึงอบาย ทุคติ วินิบาต นรกองฺ. ปญฺจก. ๒๒/๑๗๘/๒๙๘ (เวรสูตร)
ผู้ที่ประพฤติผิดในกามย่อมเป็นผู้ไม่มีความสุขในครอบครัว ใจระแวง หวาดกลัว คอยหลบหลีก ไม่มีเกียรติยศ และเป็นผู้ที่แม้แต่คนใกล้ชิดก็ไม่ไว้วางใจ
อานิสงส์ของการงดเว้นกาเมสุมิจฉาจาร
- เป็นผู้มีเกียรติยศชื่อเสียงดี เป็นที่น่าเคารพนับถือของคนทั่วไป
- ครอบครัวอบอุ่นมั่นคง คู่ครองไว้วางใจ อยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข
- ใจไม่ระแวง ไม่หวาดกลัว ไม่ต้องคอยปกปิดความลับ หลับเป็นสุข
- เมื่อละโลกแล้วย่อมไปสู่สุคติ หรือเกิดเป็นมนุษย์ผู้สมบูรณ์ด้วยกามคุณอันเป็นที่น่าปรารถนา
- เป็นฐานให้ใจตั้งมั่นบริสุทธิ์พร้อมต่อการเจริญสมาธิและปัญญา
วิธีปฏิบัติให้ศีลข้อนี้บริสุทธิ์
- สำรวมอินทรีย์ โดยเฉพาะตาและหู ไม่เที่ยวชมหรือเสพสิ่งที่ยั่วยุกามารมณ์
- จงรักภักดีซื่อสัตย์ต่อคู่ครองของตน และเคารพคู่ครองของผู้อื่น
- หลีกเลี่ยงสถานที่และโอกาสที่ชักนำไปสู่การประพฤติผิด เช่น การอยู่สองต่อสองในที่ลับ
- หมั่นระลึกถึงโทษของกาเมสุมิจฉาจาร และประโยชน์ของการประพฤติพรหมจรรย์ที่บริสุทธิ์
- เจริญอสุภะ คือพิจารณาความไม่เที่ยงแท้ของร่างกาย เพื่อคลายความหลงใหลในกาม
ข้อเตือนใจ
กามราคะเป็นไฟที่เผาใจมนุษย์ให้เร่าร้อน ไม่รู้จักพอ ยิ่งเสพยิ่งอยาก การประพฤติผิดในกามจึงมิใช่เพียงการล่วงศีลเท่านั้น แต่เป็นการหล่อเลี้ยงกิเลสให้พอกพูนขึ้นเรื่อย ๆ ผู้ที่รักษาศีลข้อนี้ได้บริสุทธิ์ย่อมเป็นผู้มีใจมั่นคง ครอบครัวสงบสุข และเป็นแบบอย่างที่ดีแก่สังคม
สุขํ ยาว ชรา สีลํ.
ศีลนำสุขมาให้ตราบเท่าชราขุ. ธ. ๒๕/๕๙
การรักษาศีลข้อกาเมสุมิจฉาจารจึงเป็นการฝึกใจให้รู้จักพอในสิ่งที่ตนมี รู้จักประมาณในกามคุณทั้งหลาย ไม่ล่วงละเมิดบุคคลที่ควรเว้น อันจะนำความสุขความสงบมาสู่ครอบครัวและสังคมอย่างยั่งยืนสืบไป
ฯลฯ
