คำถาม: บทบาทที่เหมาะสมของพ่อแม่ในการปกครองลูก
มีคำถามส่งเข้ามาว่า: “พ่อแม่ควรจะมีหลักเกณฑ์การวางบทบาทของตัวเอง ให้เหมาะสมในการปกครองลูกได้อย่างไรคะ บางครั้งเข้มงวดไปลูกก็ต่อต้าน ปล่อยเกินไปก็กลัวลูกเสียคน?”
หลวงพ่อทัตตชีโว ตอบ
การวางบทบาทของพ่อแม่เป็นศิลปะที่ต้องใช้ทั้งความรักและความเด็ดขาดครับ ในทางพระพุทธศาสนา พ่อแม่เปรียบเสมือน “พรหมของบุตร” คือต้องมีพรหมวิหาร 4 (เมตตา กรุณา มุทิตา อุเบกขา) เป็นหลักในการปกครองลูก
การวางบทบาทให้พอดี ไม่ตึงเกินไป ไม่หย่อนเกินไป มีหลักเกณฑ์ดังนี้ครับ:
1. วัยเด็กเล็ก (เป็นผู้ฝึกสอนและปกป้อง):
ในช่วงวัยนี้ พ่อแม่ต้องบทบาทเป็นครูคนแรก สอนให้รู้จักบุญ บาป ถูก ผิด ต้องมีความเด็ดขาดในเรื่องของกฎระเบียบและศีลธรรม (เช่น ห้ามโกหก ห้ามลักขโมย) หากทำผิดต้องมีการลงโทษให้รู้จำ แต่เป็นการลงโทษด้วยความเมตตา ไม่ใช่อารมณ์
2. วัยรุ่น (เป็นเพื่อนที่ปรึกษา):
เมื่อลูกเข้าสู่วัยรุ่น การใช้อำนาจบังคับจะทำให้ลูกต่อต้าน พ่อแม่ต้องเปลี่ยนบทบาทมาเป็น “เพื่อน” หรือ “กัลยาณมิตร” รับฟังปัญหาของเขาด้วยความเข้าใจ ไม่ด่วนตัดสิน ให้คำปรึกษาด้วยเหตุผล และเปิดโอกาสให้เขาได้คิดและตัดสินใจเองในเรื่องที่เหมาะสม
3. วัยผู้ใหญ่ (เป็นผู้เฝ้ามองและให้กำลังใจ):
เมื่อลูกโตเป็นผู้ใหญ่ มีครอบครัว หรือสามารถดูแลตัวเองได้แล้ว พ่อแม่ต้องรู้จักใช้ “อุเบกขา” (การวางใจเป็นกลาง) คอยเฝ้ามองดูความสำเร็จของเขาอยู่ห่างๆ ให้กำลังใจเมื่อเขาล้ม แต่ไม่เข้าไปก้าวก่ายหรือบงการชีวิตครอบครัวของเขา
ข้อคิด: การเลี้ยงลูกที่ดีที่สุด คือการเลี้ยงลูกให้เขาสามารถยืนหยัดอยู่ได้ด้วยตัวเองบนพื้นฐานของศีลธรรม ไม่ใช่การเลี้ยงให้อยู่ในกรอบของพ่อแม่ไปตลอดชีวิต พ่อแม่ต้องรู้จักเปลี่ยนบทบาทไปตามวัยของลูก เพื่อให้ลูกเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพทั้งทางโลกและทางธรรมครับ
📚 อ้างอิงข้อมูล
พระภาวนาวิริยคุณ (เผด็จ ทตฺตชีโว) – หลวงพ่อตอบปัญหา ทาง DMC
