อุปสรรคอย่างหนึ่งของผู้เริ่มฝึกสมาธิคือการเผลอใช้สายตาไปช่วยดูสิ่งภายใน จนกลายเป็นการกดลูกนัยน์ตา เพ่ง หรือเกร็งโดยไม่รู้ตัว วิธีแก้สำคัญคือกลับมาที่ความสบาย ไม่พยายามบังคับให้เห็นภาพ และไม่เร่งผลของการภาวนา
การเห็นภายในไม่เหมือนการมองด้วยตา
การเห็นด้วยใจไม่จำเป็นต้องใช้ลูกนัยน์ตาจ้องไปยังจุดใดจุดหนึ่ง ความคุ้นเคยกับสิ่งที่นึกถึงจะค่อย ๆ ช่วยให้ใจเห็นได้เอง ดังนั้นการฝึกจึงควรเป็นการหยุดนิ่งอย่างผ่อนคลาย มากกว่าการเพ่งหา
กลับมาหาความสบาย
หากรู้สึกตึงบริเวณดวงตาหรือศีรษะ ให้ผ่อนคลายและเริ่มใหม่อย่างง่าย ๆ อาจวางใจในตำแหน่งที่รู้สึกสบายก่อน แล้วค่อย ๆ น้อมกลับสู่ศูนย์กลางกายตามความเหมาะสม สิ่งสำคัญคือไม่เปรียบเทียบตัวเองกับผู้อื่นและไม่เร่งให้ประสบการณ์เกิดเร็ว
เมื่อหยุดการเพ่งได้ ใจจะมีโอกาสเบา นุ่ม และเป็นกลางมากขึ้น การฝึกจึงเดินหน้าได้โดยไม่สร้างความเครียดให้ตัวเอง
บทความนี้เป็นการเรียบเรียงเชิงสรุปจากแนวคำสอนในชุด “ง่ายแต่ลึก 2” โดยถ่ายทอดใหม่ ไม่ใช่การถอดคำบรรยายแบบคำต่อคำ
