มงคลชีวิต 38 ประการ (ฉบับทางก้าวหน้า)

มงคลที่ 6 : ตั้งตนชอบ

เรือที่ฝ่าคลื่นอยู่กลางมหาสมุทร จะแล่นถึงฝั่งได้
นายเรือจะต้องตั้งจุดหมายปลายทางไว้ถูกต้อง และรู้จักควบคุมหางเสือให้เรือวิ่งไปไม่ผิดทิศทางฉันใด
คนเราจะประสบความสำเร็จในชีวิตได้ ก็จะต้องตั้งตนชอบฉันนั้น

ความหมายของการตั้งตนชอบ

“ตั้งตนชอบ” หมายถึง การตั้งเป้าหมายชีวิต ทั้งทางโลกและทางธรรมไว้ถูกต้อง แล้วประคับประคองตนให้ดำเนินชีวิตไปตามเป้าหมายนั้นด้วยความระมัดระวัง

การตั้งตนชอบเป็นสิ่งสำคัญมาก เป็นขั้นตอนแรกในการสร้างความสุขและความเจริญก้าวหน้าแก่ชีวิต เพราะถ้าใครตั้งเป้าหมายชีวิตไว้ผิด เช่น ตั้งเป้าไว้ว่าจะเป็นโจรที่ปล้นเก่งที่สุด หรือจะเป็นนักผลิตเฮโรอีนที่เก่งที่สุด แล้วพยายามดำเนินชีวิตไปตามนั้น คนๆ นั้นก็ไม่มีทางที่จะมีความสุขความเจริญก้าวหน้าได้ ถึงจะไปเสาะแสวงหาความรู้ความสามารถได้มากเพียงไร ก็ไม่เกิดประโยชน์อันใด เพราะความรู้ความสามารถนั้นล้วนเป็นไปเพื่อยังความพินาศให้เกิดขึ้นแก่ตนเองและผู้อื่นทั้งสิ้น

ผู้ที่รักความก้าวหน้าทั้งหลาย จึงจำเป็นต้องตั้งเป้าหมายชีวิตให้ถูกต้องก่อน จากนั้นจึงไปเสาะแสวงหาความรู้ความสามารถ พากเพียรพยายามเพื่อบรรลุเป้าหมายชีวิตที่ถูกต้องนั้นให้ได้

เป้าหมายชีวิต คืออะไร ?

เป้าหมายชีวิตของคนทุกคนแบ่งได้เป็น 3 ระดับ ได้แก่

1. เป้าหมายชีวิตขั้นต้น
   การตั้งเป้าหมายชีวิตเพื่อประโยชน์ในชาตินี้ คือการตั้งเป้าหมายไว้ว่าจะต้องตั้งตัวตั้งฐานะให้ได้ ด้วยการประกอบอาชีพที่สุจริต ไม่ผิดกฎหมาย ไม่ผิดศีลธรรม จะเป็นอาชีพอะไรก็ตามแต่ความถนัดของแต่ละบุคคล จะเป็นนักธุรกิจ แพทย์ วิศวกร ชาวนา ชาวไร่ หรืออื่นๆ ได้ทั้งนั้น ขอเพียงให้เป็นอาชีพสุจริตก็แล้วกัน และเมื่อตั้งเป้าหมายชีวิตไว้แล้ว ก็มุ่งมั่นฝึกฝนตนเองสร้างตัวให้บรรลุเป้าหมายชีวิตนั้นให้ได้

“หนูตัวเล็กๆ ยังสู้อุตส่าห์ขุดรูอยู่
นกกระจิบกระจอกยังสู้อุตส่าห์สร้างรัง
เราเกิดมาเป็นคนทั้งทีก็ต้องสร้างฐานะให้ดีให้ได้”

2. เป้าหมายชีวิตขั้นกลาง
   การตั้งเป้าหมายชีวิตเพื่อประโยชน์ในชาติหน้า คือเมื่อตั้งฐานะของตนได้แล้ว ก็จะตั้งใจสร้างบุญกุศลอย่างเต็มที่ในทุกๆ โอกาสที่อำนวยให้ เพื่อสะสมเป็นทุนเป็นเสบียงในภพชาติต่อไป เพราะว่าสัตว์ทั้งหลายตายแล้วไม่สูญ ตราบใดที่ยังไม่หมดกิเลส ก็ยังต้องเกิดใหม่อยู่อีก

3. เป้าหมายชีวิตขั้นสูงสุด
   การตั้งเป้าหมายชีวิตเพื่อเป็นประโยชน์สูงสุด ได้แก่ การตั้งใจปฏิบัติธรรมทุกรูปแบบเพื่อปราบกิเลสให้หมดสิ้น แล้วเข้านิพพานตามพระสัมมาสัมพุทธเจ้าและเหล่าพระอรหันต์ทั้งหลาย จะได้มีแต่ความสุขอันเป็นอมตะ ไม่ต้องเวียนว่ายตายเกิดอีกต่อไป

ตัวอย่างจากพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

แม้พระสัมมาสัมพุทธเจ้าเมื่อยังเป็นพระโพธิสัตว์อยู่ ก็ต้องเวียนว่ายตายเกิดเช่นเดียวกับพวกเรา แต่พระองค์ตั้งเป้าหมายชีวิตไว้ถูกต้อง คือตั้งเป้าไว้ว่าจะกำจัดกิเลสในตัวให้หมดโดยเร็ว แล้วนำตนเองและผู้อื่นเข้านิพพานด้วย

จากนั้นพระองค์ก็ตั้งใจบำเพ็ญเพียร ฝึกฝนตนเองอย่างเต็มที่มานับภพนับชาติไม่ถ้วน แม้มีอุปสรรคสาหัสเพียงไรก็ไม่ย่อท้อ สละได้แม้เลือดเนื้อและชีวิตเพื่อรักษาเป้าหมายที่จะเข้านิพพานไว้ไม่ให้คลอนแคลน ในที่สุดพระองค์ก็ตรัสรู้ธรรมเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า กำจัดกิเลสได้หมด เข้านิพพานอันบรมสุขได้

ข้อเตือนใจ

คนบางคนเริ่มแรกก็ตั้งเป้าหมายชีวิตดีอยู่ เช่น ตั้งใจจะทำมาหากินโดยสุจริต แต่กำลังใจยังไม่เข้มแข็งพอ ครั้นทำไปนานเข้าชักเขว เช่น รวยช้าไป ไม่ทันใจ สุดท้ายเลยคดโกงคนอื่นจนติดคุก หรือบางคนตั้งใจจะให้ทาน รักษาศีล เจริญภาวนา แต่พอถูกเย้าแหย่ ล้อเลียน หรือเจอสิ่งยั่วยุ เลยเลิกปฏิบัติธรรม ปล่อยชีวิตให้เป็นไปตามกิเลส

วิธีรักษาเป้าหมายชีวิตให้มั่นคง

1. ฝึกให้เป็นคนมีศรัทธา

   • ศรัทธา คือ ความเชื่ออย่างมีเหตุผล ประกอบด้วยปัญญา

   • ศรัทธาขั้นพื้นฐาน 4 ประการ

     • เชื่อว่ากรรมมีจริง

     • เชื่อในผลของกรรม (ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว)

     • เชื่อว่าสัตว์มีกรรมเป็นของตน

     • เชื่อว่าพระพุทธเจ้ามีจริง

2. ฝึกให้เป็นคนมีศีล อย่างน้อยศีล 5

3. ฝึกให้เป็นคนมีความรู้ เป็นพหูสูต ศึกษาทั้งทางโลกและทางธรรม

4. ฝึกให้เป็นคนมีจาคะ

   • สละทรัพย์สิ่งของเป็นทาน

   • สละอารมณ์บูดเป็นทาน (ให้อภัย)

5. ฝึกสมาธิ เพื่อให้ใจผ่องใส เกิดปัญญา ใจมีพลัง หนักแน่น เข้มแข็ง

การฝึกทั้ง 5 ประการนี้ เรียกว่า สารธรรม (ธรรมที่เป็นแก่น) ถ้าใครมีคุณธรรมเหล่านี้ ชื่อว่าเป็น “แก่นคน” อย่างแท้จริง สามารถตั้งตนชอบได้

อานิสงส์การตั้งตนชอบ

1. เป็นผู้สามารถพึ่งตนเองได้

2. เป็นผู้ไม่ประมาท

3. เป็นผู้เตรียมพร้อมไว้ดีแล้วก่อนตาย

4. เป็นผู้มีความสวัสดีในทุกที่ทุกสถาน

5. เป็นผู้บูชาพระรัตนตรัยอย่างสูงสุด

6. เป็นพลเมืองดีของประเทศชาติ

7. เป็นตัวอย่างที่ดีแก่อนุชนรุ่นหลัง

8. เป็นผู้ป้องกันภัยในอบายภูมิ

9. เป็นผู้มีแก่นคน สามารถตักตวงประโยชน์จากชีวิตได้เต็มที่

10. เป็นผู้ได้รับสมบัติทั้ง 3 โดยง่าย คือ มนุษย์สมบัติ ทิพยสมบัติ และนิพพานสมบัติ

พระพุทธพจน์

“มารดาบิดา ก็หรือญาติเหล่าอื่น พึงทำเหตุนั้นให้ไม่ได้
แต่จิตที่บุคคลตั้งไว้ชอบแล้ว พึงทำเขาให้ประเสริฐกว่าเหตุนั้นได้”
(ขุ. ธ. 25/13/20)

📖 จาก หนังสือมงคลชีวิต 38 ประการ ฉบับทางก้าวหน้า