มงคลชีวิต 38 ประการ (ฉบับทางก้าวหน้า)

มงคลที่ 8 : มีศิลปะ

เราปลูกมะม่วง จะอิ่มจะรวยอยู่ที่ผลของมัน
ช่วงแรกที่ปลูก มีลำต้นกิ่งใบ เป็นเพียงระยะเตรียมตัวเพื่อที่จะได้ผล

เช่นเดียวกัน ความรู้ทุกอย่างหรือความเป็นพหูสูตที่เรามีอยู่ เป็นเพียงการเตรียมตัวเท่านั้น จะช่วยเราได้จริงต่อเมื่อเรามีศิลปะ สามารถนำออกมาใช้ได้อย่างดีเท่านั้น

ศิลปะ คืออะไร ?

ศิลปะ แปลว่า การแสดงออกมาให้ปรากฏขึ้นได้อย่างงดงามน่าพึงชม หมายถึง “ฉลาดทำ” คือทำเป็นนั่นเอง

• พหูสูต คือผู้ฉลาดรู้ เรียนรู้ในหลักวิชา รู้ว่าอะไรเป็นอะไร รู้ว่าอะไรทำอย่างไร

• ศิลปะ คือความสามารถในทางปฏิบัติ สามารถนำความรู้นั้นมาใช้ให้บังเกิดผลได้

ตัวอย่าง: รู้วิธีหุงข้าวอย่างถูกต้อง แต่ถ้าข้าวดิบ แฉะ หรือไหม้ ก็แสดงว่ายังไม่มีศิลปะในการหุงข้าว — นั่นคือฉลาดรู้แต่ยังไม่ฉลาดทำ

เรื่องอื่นๆ ก็เช่นกัน ไม่ว่าจะขับรถ เตะตะกร้อ ว่ายน้ำ ทำกับข้าว หากรู้แต่ทฤษฎีอย่างเดียวก็ไม่อาจทำได้สำเร็จ

ประเภทของศิลปะ

1. ทางกาย – ฉลาดทำการช่าง เช่น ทอผ้า ช่างเครื่อง วาด ออกแบบ ปั้น ถ่ายภาพ พิมพ์ รวมถึงการทำไร่ทำสวน การเขียนหนังสือ การตรวจคนไข้ ตลอดจนถึงการยืน เดิน นั่ง นอนให้มีมารยาท การแต่งตัว การต้อนรับแขก การแสดงความเคารพ การสำรวมกาย

2. ทางวาจา – ฉลาดพูด มีวาทศิลป์ เลือกพูดสิ่งที่ดี มีประโยชน์ ยกใจทั้งผู้พูดและผู้ฟัง

3. ทางใจ – ฉลาดคิด มีสติสัมปชัญญะ ควบคุมความคิดไปในทางสร้างสรรค์และยกระดับจิตใจ

สรุป: ศิลปะหมายถึง คิดเป็น พูดเป็น ทำเป็น

องค์ประกอบของศิลปะ

สิ่งที่ทำแล้วจัดว่าเป็นศิลปะ ต้องประกอบด้วย 6 องค์ คือ

1. ทำด้วยความประณีต

2. ทำให้สิ่งของมีคุณค่าสูงขึ้น

3. ทำแล้วส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์

4. ทำแล้วไม่กระตุ้นกาม

5. ทำแล้วไม่กระตุ้นพยาบาท

6. ทำแล้วไม่กระตุ้นการเบียดเบียน

คุณสมบัติของผู้สามารถมีศิลปะ

1. มีศรัทธา เชื่อมั่นในสิ่งที่ทำว่าเป็นสิ่งดีจริง มีประโยชน์จริง ใจรักและตั้งใจมั่น

2. ไม่ขี้โรค รู้จักรักษาสุขภาพ

3. ไม่ขี้โม้โอ้อวด คนอวดเก่งไม่มีใครอยากสอน

4. ไม่ขี้เกียจ มีความเพียรและอดทน

5. มีปัญญา รู้จักพินิจพิจารณา เป็นคนช่างสังเกต

วิธีฝึกตนให้มีศิลปะ

1. ฝึกเป็นคนช่างสังเกต มองหาจุดเด่นของสิ่งรอบตัว

2. ตั้งใจทำงานทุกอย่างให้ดีที่สุด อย่าดูถูกหรือเกี่ยงงาน

3. ทำงานด้วยความประณีต ละเอียดลออ

4. ปรับปรุงงานเสมอ ไม่ทำชุ่ยๆ ขอไปที

5. ใกล้ชิดผู้มีศิลปะจริงในสายงานนั้นๆ

6. ฝึกสมาธิอยู่เสมอ เพื่อให้ใจสงบผ่องใส เกิดปัญญาฝึกและปรับปรุงตนเอง

ข้อเตือนใจ

อย่าเอาแต่จับผิดผู้อื่น มิฉะนั้นจะกลายเป็น “ศิลปินนักติ” คือดีแต่ติผลงานของคนอื่น ไม่กล้าแสดงฝีมือ เพราะกลัวถูกติ สุดท้ายกลายเป็นคนไม่มีผลงาน ทำอะไรไม่เป็น

อานิสงส์การมีศิลปะ

1. ทำให้มีความสามารถเด่นกว่าผู้อื่น

2. สามารถเลี้ยงตัวได้

3. ทำให้ฉลาดช่างสังเกต มีไหวพริบปฏิภาณ

4. ทำให้มั่งคั่งสมบูรณ์

5. ได้รับความสุขทั้งโลกนี้และโลกหน้า

6. ทำให้โลกเจริญทั้งด้านวัตถุและจิตใจ
   ฯลฯ

พระพุทธพจน์

“ศิลปะแม้เพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง ก็ยังประโยชน์ให้สำเร็จได้”
(ขุ. ชา. เอก. 27/107/35)

📖 จาก หนังสือมงคลชีวิต 38 ประการ ฉบับทางก้าวหน้า